Աղոթք

Նյութեր

ՏԵՐՈՒՆԱԿԱՆ ԱՂՈԹՔ

Գրաբար

Հայ՛ր մեր, որ յերկինս ես, սուրբ եղիցի անուն Քո, եկեսցէ արքայութիւն Քո, եղիցին կամք Քո որպէս յերկինս եւ յերկրի:

Զհաց մեր հանապազորդ տո՛ւր մեզ այսօր. եւ թո՛ղ մեզ զպարտիս մեր, որպէս եւ մենք թողումք մերոց պարտապանաց:

Եւ մի՛ տանիր զմեզ ի փորձութիւն, այլ փրկեա՛ զմեզ ի չարէն, զի Քո է արքայութիւն եւ զօրութիւն եւ փառք յաւիտեանս. ամէն:

Աշխարհաբար

Հայ՛ր մեր, որ երկնքում ես, սուրբ թող լինի Քո անունը, Քո արքայութունը թող գա, Քո կամքը թող լինի երկրի վրա, ինչպես որ երկնքում է:

Մեր հանապազօրյա հացը տո՛ւր մեզ այսօր. և թո՛ղ մեզ մեր պարտքերը, ինչպես և մենք ենք թողնում մեր պարտապաններին:

Եվ մի՛ տանիր փորձության, այլ փրկի՛ր մեզ չարից, քանզի Քոնն է արքայությունը և զօրությունը և փառքը հավիտյանս. ամեն:

Արցախի բարբառ

Մէ՛ր հար, վէր յիգի^յնիք^յումն ըս, սօ̈րփ ինի Քու անըմըտ, Քու թաքավըրօթունըտ թօ՜ղ կ^յա, Քու կամքըտ թօ՜ղ ինի յիրգ^յիրիս յըրա, հունցը վէր յիրգ^յինք^յումըն ա։

Մէր ամէն օրվա հացը մը^՝զ տօ ու մը^էզ բախշի մէր պարտկէրը, հունցը մունք ընք բախշում մը^էզ պարտք ինօ̈ղնէրէն։

Տու տանո՛ւմէր մը^էզ շառ ու փուրձանքու, մը^էզ ըզա՛դէ չարան, քանէ վէր Քունն ա Թաքավըրօթունը, Զըրօթունը, Փառքը հա՜ր-հավիդըէնական․․․

Ամմէն․․․

ԾԻՍԱԿԱՆ ԱՂՈԹՔՆԵՐ

1․ԱՐԷՎՆ ՕՆԷԼ ԿԱՄ ԱՐԷՎԸ ԿԸՏԸՐԷԼ․ «Ծըմըռնըվան արէվը ճար ա՝ համ խուխեն ա հարկավէր, համ մը^էծէն։ Ա̈րո̈ւնը ցըմաքած մարթին դա̈րմա̈նն ա»։ Գյուղի, բնակավայրի արևոտ վայրերում, գերանների վրա, նստելն ու արև ընդունելն արևապաշտ հայի վաղնջական սովորությունն է, մարդկանց առաջ կանգնելը և արևից զրկելը անարգալից վերաբերմունք էր։ Արևն «օնողին» ասում են.

Արէվըս օնօղ,

Ցավէրըս օնօղ,

Օխտը խախալ ծո̈ւ ածէ,

Հօրը մըրքէն փօլ ածէ։

2․ՀԱՎ ԹՕԽՍ ՏԻՆԻԼԸ

Տատը կանչում է անմեղունակ փոքրիկին։ Վերջինս տատի խորհրդով վերցնում է մի ձու, 2-3 անգամ պտտում կողովի (կամ արկղի) վրայով, որտեղ շարված են ձվերը և ասում է.

-Լօխ ծակ, էս մինը լակ։

Որից հետո թխսկանը դնում են ձվերի վրա և կողովը հաստ փաթթոցով պինդ փակում։

ԱՂՕԹՔ ԵՐԿՆԱՅԻՆԻՆ ԵՎ ՍՐԲԵՐԻՆ

1․Աստո՜ւծ, տիյէրան յէշի․․․

Աստո՛ւծ,

Վիդին թօռ պիրիս,

Կօրածը տօն պիրիս,

Մատաղն անինք^յ (սը^էվ հօ̈լը մատաղ անինք^յ),

Ընումէտ փառք տանք,

Թաք^յինա բըզկած, ճըխըլած

Մանիշը մարթ^յու տանք։

2․— Ա՛ նըհատակ,

Էծը մուրթը^էցէնք^յ,

Կը^էսը կը^էրէնք^յ,

Կը^էսը տարէնք^յ։

Սըխալը կընի մարթիս.

Տու տը^էսալ ըս,

Տու էլ փըրթակիս։

3․ —Ա՛ նըհատակ,

Իմ իրէսըս քու վը^էննանըտ տակը,

Կ^յառնը կը^էրէնք^յ,

Տըվէնք^յ Ալուն պարտքը։

Տու տը^էսալ ըս,

Տու էլ նէրիս։

ՊԱՀՊԱՆԻՉ ԱՂՈԹՔ

Գրաբար

Պահպանիչ եւ յոյս հաւատացելոց,

Քրիստոս Աստուած մեր,

պահեա՛ եւ պահպանեա՛ համայն Քո ժողովրդին ընդ հովանեաւ Սուրբ եւ պատուական խաչիւդ քով ի խաղաղութեան.

Փրկեա՛ յերեւելի եւ յաներեւոյթ թշնամւոյն, արժանաւորեա՛ գոհութեամբ փառաւորել զՔեզ ընդ Հօր եւ ընդ Սրբոյ Հոգւոյդ. այժմ եւ միշտ եւ յաւիտեանս յաւիտենից։ Ամէն։

Արևելահայերեն

Պահպանի՛չ և հո՛ւյս հավատացյալների,

Քրիստոս Աստվա՛ծ մեր,

պահի՛ր և պահպանի՛ր Քո ժողովրդին խաղաղության մեջ Քո սուրբ և պատվական խաչի հովանու ներքո, փրկի՛ր երևելի և աներևույթ թշնամիներից։

Արժանացրու մեզ գոհությամբ փառավորելու Քեզ՝ Հոր և Սուրբ Հոգու հետ, այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից։ Ամեն։

Արցախի բարբառ

Հըվըտավուրնէրէն հույս ու թէ՛գ^յունք,

Հիստուծ-Քրէստուծ մէր,

պա՛հէ, պաշտպա՛նէ քու ժուղուվութէտ խաղաղության մաչին, քու սօ¨րփ ու պադվական խաչէն շուքան տակէն։

Փը՛րկէ ըրըվացուկ ու չըրըվացուկ դո¨ւշմաննէրան։

Մը^էզ արժան հըմարէ ք^յէզ փառք տալի՝ հա¨ր Ըստըծու ու Սուրփ հօքուն նըհը^էտ, միհէնգ^յ, միշտ ու հավիդինական։ Ամմէն։

Աղոթք

ԱՂՕԹԿ/ԱՂՈՒԹԿ

Խոսքի զորությունը առանձնապես դրսևորվում է (հատկապես՝ նախկինում) աղոթքների մեջ, որոնցով առաջ է բերվում ցանկալի՝ բարի կամ չար հետևանք: Բացի եկեղեցիներում՝ սրբավայրերում աղոթելուց՝ աղոթքներ են կարդացվում հավը թուխս դնելիս (թօխս տինիլ), չար աչքից տուժածի գլխավերևում աղ պտտեցնելիս (կըլխավը աղ շօռ տալ), գայլի երախը կապելիս (կյո̈ւլին ըռըէխը կապէլ), տարբեր գուշակություն անելիս ևն դեպքերում: Աղոթողները սովորաբար լինում են կանայք (հիմնականում՝ պառավ), ովքեր սովորաբար աղոթում են (ըղօթէլ/աղութկ անէլ) դեմքով դեպի արևելք կանգնած: Նախկինում իշխում էր այն կարծիքը, որ չի կարելի աղոթքը ասել ուրիշին, մանավանդ՝ կանանց, այլապես այն կկորցնի զորությունը: Ահա թե ինչու ձգտում էին աղոթել հնարավորինս ցածրաձայն:

Ղարաբաղի բարբառում գործածվում են նաև աղութկ բաղադրիչով կազմված որոշ բառեր՝ ըղութասէր(աղոթել սիրող), ըղութավէր/ըղութարար (աղոթք անող), ըղութատար(երկար ոտքերով կանաչ գույնի միջատի տեսակ), ըղութատը^էղ (աղոթատեղի), ըղութարան (աղոթատուն, եկեղեցի, 2.հորիզոնի արևելյան կողմը),

դարձվածներ՝ աղօթկ տը^էռնալ (սրբագործվել), ըղօթած էշ (թմրած՝ ապուշ մարդ):

ԱՄ(Մ)ԷՆ ․ աղոթքների, բարեմաղթանքների վերջում արտաբերվող բառ՝ որպես հաստատում բարի ցանկության կատարման՝ եղիցի, թող լինի: Այդպես են ասում նաև սեղանակիցները սեղանապետի բաժակաճառից հետո: Ամ(մ)էն ասէլ նշանակում է համաձայն լինել: