Մարաղայի բարբառ

ՄԱՐԱՂԱՅԻ ԲԱՐԲԱՌ․ «Լ» ՃՅՈՒՂ Կ^ՅԻՐԻՔ^ՅՕ՛ՐԱ

Կ^jէղէցի՛՝ Համբօյը՛ տո՛ւնա կըռը՛վ էր ինգի՛։ Համբօ՛ն ուզէլէ՛ր ո¨ւր տասնէրկո՛ւ տարէկա՛ն Կ^jիրիք^յօ՛րի՛ն տանը՛ քաղա՛ք մէ կօրծի՛ տինի՛, քի (կամ վ(օը) ̂ր) մարթ ըլը՛, աշխատը՛։ Կյընի՛կյա¨ չէր ուզէլի՛:

_ Չէմ ուզէլի, իմ ք^յօ¨րփա¨ գ^յէդա¨յին էն անտէր ա¨խշա¨րք^յա¨ մի՛ քյիցի (մի՛ քից), չէմ ուզէլի, - լա¨լէ՛ր կընիկյա¨:

Համբօն ա¨նգա¨ջ չի տիրից։

Մէ փիս առատուն տունու խալխա մէյն էլ կօնշինէրա¨ յէկան ունչուն կ^յէղի կըրաղա, Կ^յիրիք^յօրը թըշէրէն պաչըն, ճամբա¨խա¨ տիրին։ ո¨ւր բաջի Զանին լա¨լէ՛ր, ամմա բալաջա Գալօն դա¨յա¨յի կուջաղէն կանչէլէ՛ր։

Կ^յիրիք^յօրա շո¨ւտ-շո¨ւտ (կամ շո¨ւ-շո¨ւտ) յէտ էր ըրըշկալը, տէսնէլէ՛ր հա¨լա¨ կ^յէղի կըրաղա կայնած էն դա¨նքյ, դա¨յա¨ն դօշլիկօվ սիրփէլէ՛ր աշկէրա¨։

— Յա¨ր հա, Կ^յիրիք^յօր ջան, յա¨ր հա, խասանք հա, - գ_յէդա¨յին կանչէլօվ էթա¨լէ՛ր Համբօն, շիլա¨կա¨ մէ խուրջուն, մէչա¨ մէ քյա¨նի խաց, պանիր, մ-էրկու դա¨ստա¨ էլ թո¨ւթո¨ւն։

Իրվանչաղըն, յէրփ վ(օը) ̂ր ըսնէլի էն էր սարէրօվ, մէ խէտ էլ յէրէվաց կյէղա¨ ուզախ միժի մէչ։ Ա¨ռա¨չի քիշէրա¨ կօնախ ինգյա¨ն մէ կյէղ, տունու տէրա¨ Համբօյը քօհյնա ծանօ՛թա էր։ Տեղին սվամարա թշշալէ՛ր թա¨խտի կըրա՛ղա, մէ ջահէլ ախչիկյ շըխկշըխկացուցէլօվ ըստաքանքէրա¨ լըվա¨լէ՛ր, չայ հա¨զրէլ։ Էն մէ կարմիր դարյա ունէր խաքած. Կ^յիրիք^յօ՛րա միթկ^յի մէչա¨ տիրա¨վ, վօըր յէփ փը^յղ աշխատը, ո¨ւր բաջիի խըմա-յ-էլ առնը։ Էն մէկ^յէլ օրա քաղաք մըտան։

—Բիձա, էտ գէդա¨յին ծառա՞-յ-իս տալու, - դո¨ւք^յա¨նի մէչէն խաբար առավ մէ դո¨ւք^յա¨նչի։ Նա¨րա¨ ասէլի՛ն (=ասէլի ին) էր Բա¨զա¨զ Ա¨րտէմ…

— Խինգ^յ տառը հա¨լա¨ փը^յղ չըմ տալու, - ասաց բա¨զա¨զա,- քի դո¨ւզ ուզէլիս ինա̈ս, գ^յա̈րայհ տո¨ւն տաս, վ(օը) ̂ր քյո¨ւ գյէդա̈տ պա̈ն ի ուսնօլու, ախըր իսկ^յի պա̈ն չի ինա̈լի։

—Վ̈արտէն ինա, խազէյին, - ջուղաբ տուվավ Համբօն, - վ(օը) ̂ր ինա̈ր, էլ հէր իմ էր պէրէլի, յիս էլ պէրիր իմ, վօըր պա̈ն ուսնու։

— Կուսնու, հա̈ր պա̈ն էլ կուսնու։

—Իմ դա̈րդս էլ էն ի, աղա ջան, վօըր պա̈ն ուսնու, մարթ տա̈ռնա, լո¨ւզու ուսնու, մարթ ճաշնա, վօըր ա̈խշա̈րք^յի մէչա̈ ինձի պէս խէխչ, տա̈ռտա̈կ^յ չըմընա։

Բա̈զա̈զա̈ Համբօյին արխայնցուց, տո̈ւս յէլավ՝ պա̈նցի՝ր ծէնօվ կանչէլօվ.

—Չայ պէրէք^յ, խաց պէրէք^յ տա̈ս (տա̈նց) խըմա։

Փոխադրվեց բարբառի Մ. Գաբրիելյանի, Ն. Ասլանյանի, Ռ. Հովսեփյանի, Էվ. Բալայանի մասնակցությամբ։ (Ըստ Կարո Դավթյանի <<Լեռնային Ղարաբաղի բարբառային քարտեզը>> աշխատության)_**