Աստղեր

ԱՍԹԸԽ/ԱՍՏՂ 1․Երկնային լուսատու՝ աստղ 2.Աստղի ձևով՝ մի քանի ճառագայթներով կամ սուր անկյուններով զարդանկար, նշան, շքանշան ևն, 3.Նշանավոր, հռչակավոր գործիչ, 4.Բախտ:

Հայոց մեջ հնում իշխում էր այն հավատալիքը, որ յուրաքանչյուր մարդ ծնվելիս երկնքում նոր աստղ է հայտնվում ու լույս է տալիս նրան մինչև կյանքի վերջը և վայր ընկնում, հենց որ նա մեռնում է: Հավատում էին նաև, որ խոշոր ասթխերը պատկանում են նշանավոր, իսկ փոքրերը՝ հասարակ մարդկանց, առավել պայծառ են բարեգործ ու առաքինի, իսկ աղոտ՝ չարագործ և անբարոյական մարդկանց աստղերը, բարի աստղի տակ ծնվածը՝ երջանիկ, իսկ չար աստղի տակ ծնվածը դժբախտ է լինում: Երկնքում գիսավոր աստղերի հայտնվելը համարվում էր մեծ աղետի նախանշան:

Ղարաբաղի բարբառում գործածվում են ասթըխ բաղադրիչով կազմված բարդություններ՝ ասթխավ (ոչ շատ գեղեցիկ, բայց դուրեկան՝ գրավիչ), ասթըխհաշը²վ (անհամար, բազմաքանակ), ասթխօտ/ըսթըխալի (աստղերով պատված, աստղալից), ըսթխալո¨ւս (1.աստղի լույս, է.աստղերի լույսով լուսավորված)։

Դարձվածներ՝ ասթխէրը հըղէ ընգընէլ (գիշերն անցնել, լույսը կամաց-կամաց բացվել), ասթխէրը հըմբարէլ (1.անհնարին՝ անմիտ գործ ձեռնարկել, 2.պարապ լինել, անգործության մատնվել), ասթխը ծըլլալ/հանգ²իլ (մեռնել), ասթըխը ծըռվէլ/ճըլկավէրը ըղնէլ (անհաջողության մեջ ընկնել), ասթըխը ծուվվալ/կօրծ անէլ/պէնվալ (հաջողության մեջ ընկնել), ասթխը փըռնէլ (դուր գալ, հավանել), ըսթխէրէն հըսնէլ (շատ բարձրանալ), ըսթխէրէն նըհը^էտ խաղ անէլ (արագավազ լինել (ձիու մասին), ըսթխահաչ տալ (1.առանց պատճառի հաչել, յ.անտեղի՝ ավելորդ խոսել, դատարկաբանել), պարի ասթխ (բախտավորություն, երջանկություն, հաջողություն) ևն:

Աստղերն են բնորոշում հետևյալ հանելուկները․

Հա¨րո¨ւր բուխալտէր էլ վէր հաշվին, կարէլ չըն ընդըրանց հաշէվը պահին։

Ցիրը^էկը քօն ըն ինում, քըշէրը` զո¨ւրթնանում։

Քըշէրը վէր փըռնիմ, ցիրը^էկը հըվաքիմ։

Մին արտ օնիմ` վարվէլ չի, մաչի քարէրը հըմբարվէլ չի: