ԿՈՏՐՎԱԾՔ, ՆԵՐՔԻՆ ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Մարմինը շարժման, սննդի և ներքին ուժերի հավասարակշռությամբ ապրող ամբողջություն է, որի խախտումը կարող է առաջանալ թե՛ վնասվածքից, թե՛ անշարժությունից, թե՛ սխալ սննդակարգից։ Այս խորհուրդները միջոց են մարմինը նորից «արթնացնելու» և բնական ընթացքի մեջ վերադարձնելու՝ կենդանական, բուսական, սննդային ու շարժողական միջոցներով։

1․ Սկսած հնագույն ժամանակներից մկան արյունն ու միսը գործածում էին ներքին հիվանդությունները բուժելու համար։

2․Ծուռ աճած կոտրվածքը փափկեցնելու համար ճիլըդաղի բույսը, անասունի որովայնը (մեկ կգ չափով) եւ մեկ կգ փշազերծած ձուկ. ծեծել, խառնել իրար եւ դնել կոտրվածքի վրա, պահել մեկ-երկու ժամ։

3․Նախաճաշի եւ սննդի սահմանափակումներ

Ընդունված չէր նախաճաշին կամ նրանից առաջ.

ա/ գինի խմել,

բ/ համեմունքներով առատ և ջրիկ կերակուրներ ուտել,

գ/ օգտագործել լոբի, սիսեռ և սրանցով պատրաստված ուտեսներ,

դ/ ընդունել թթու դրած ուտելեղեն, հում պոմիդոր, թանով, աղանձ ուտել և այլն։

4․ Խաղլացավի բուժումը․ իմաստն է՝ շարժունացավ, շարժվելու մարմաջ։ Ըստ ասացողների՝ ուժեղ մրսածության (հատկապես՝ ողնաշարի), տևական անշարժ կացության հետևանք է այս հիվանդությունը։ Հիվանդ մարմինը (ջահել, երիտասարդ) շարժվելու պահանջ է զգում։ Բուժվում է շարունակական շարժվելու, պարելու (խաղալու) միջոցով։ Հիվանդի մարմինը ծեծում են բանջարով, փշոտ բույսերով (արյունելու աստիճան), կսմթում են ամբողջ մարմինը, մեջքը, կողերը, կենտրոնական նյարդն (շահ դամար) էին ձգում մեջքի կողմից, ծեծում, բղավում էին ականջներում՝ սթափեցնելու նպատակով։

Հիվանդության բուժման հիմնական միջոցներից են մեջքը կոխ տալը, ձիավարելը, վազվզելը, շարելը։ Սնահավատները հիվանդությունը համարել են դիվոտություն և գործադրել են տարբեր «դեղամիջոցներ» (բղավոց, հարայհրոց, դափ ու զուռնայի զիլ նվագ և այլն), որոնք աննշան կապ ունեին հիվանդության բուժման հետ։ Միջոցառումները տևում էին երեք օր։