Ժողովրդական երգեր

Նյութեր

ԴԷՐՈՒՆՑ ԾՅՕՐՈՒՄԸ

Տղա

Մին օր ք^յէցէ, տը^էսնամ Դէրունց ծ^յօ̈րումը,

Մին ղաշանգ^յ ախճիգ^յ կընընչ-կ^յա̈րմո̈ւր շօ̈րումը,

Կասիմ՝ ախճի՛, հուվ ը՞ս, հինչո՞ւ շօռ կըկ^յաս,

Տու իմ սազէ յէրէ դա̈մէն տո̈ւր կըկ^յաս:

Աղջիկ

Ա՛ սը^է՛վ տըղա, ախճին քու հա̈ր, քու մար ա,

Ինձ ասում ըն Մանաս Դայունց Թամարա:

Սազէտ սիմին կըրօտալ չըմ, լ^յավ ըսկա՛ց,

Տօն ըմ ք^յինամ, իմ հըղըցան ղըրա՛ղ կաց:

Տղա

Ա՛խճի, լ^յավն ըս իմ սազ ու սօ̈բաթիցը,

Ամա շատ ըմ վախում Մանաս Դայուցը:

Յէս էն տարէն նօքա̈ր ըմ իլա̈լ ծէր տանը,

Քու հա̈ր ասալ ա՝ իրէս չըտաս էդ շանը:

Աղջիկ

Թա օզում ըս ծէր տօնը ինձ հարս տանիս,

Վախում ըմ, թա տանիս, յէտնան փուշմանիս:

Իմ հա̈ր սար ա, տու էդ մինը գ^յիդա պարզ,

Դըրա թօփէն տու կարէլ չըս տէմ կը^էնաս:

Տղա

Վէր սիրում ըմ՝ քու հա̈ր էլ կ^յա, քու մար էլ,

Զօռավ էլ ա՝ պիտի տանիմ, ա՛յ իմ սէր:

Յէս փօխէլ չում քա հօր խը^էլքը քու մազին,

Վէ՛ղըս քա հօր տէմ ու տէրտակ կընդազին:

Աղջիկ

Պա էն հունց ա, էն վէր մին օր տու ք^յէցէր

Մէր պանէրն ա չուրաթանը կ^յուղացէր:

Իմ հա̈ր յէկավ շանը փադ^յը յէր կալյավ,

Մի մէծ փա̈նար աշկէդ տակէն ցէց տ^յիրավ:

Տղա

Ախճի՛, հի՞նչ ըս ք^յօ̈հնա տէրման քամուն տամ,

Զօռավ հինչ ը՞ս խամ յէզանը սամուն տամ:

Յէս գ^յիդում ըմ, մըտքումդ կա, յէկ խօսք տանք,

Յէտնան ո̈ւրո̈ւր ջա՜ն ասինք, ջա՜ն ըսկանանք:

Աղջիկ

Էսա քանէ վախտ ա ըստըէղ յէս ղուղու,

Աշկըս յիրան քիզ նըման ղաշանգ^յ մին տըղու,

Թա հիբ կըկ^յա ըստըէղ մին լ^յա̈վ խաղ կանչի,

Վէր իմ սը^էրտըս նրա խաղան կընանչի:

Միասին

Սէրէն հը^էտէ հարուստ-ք^յասիբ պէն չի կա,

Հըվատում չըս` առ էս պաչըս՝ ք^յէզ վըկա:

Սէրը սէր ա, սէրը յէրք ա ու կ^յինի,

Ծէրքըտ ինձ տօ՛, իմ սէրը թօ՛ղ ք^յէզ ինի:

Գուսան Բագրատ

ԵՐԿԱՆՔԻ ԵՐԳԻ(ԸՐԿԱՆՔԷՆ ՅԷՐՔԸ)

Պուժկէս տակէն վէրչին փուշին

Յէկավ, տարավ Դէրանց Նուշին,

Էն մին հափուռ կօրէկըն էլ

Բալաս տըվավ ծըտէն, ղուշին:

Կրկներգ. Աղէ՛, ա՛րկանք, մաղէ՛ ա՛րկանք, Քյըզանում կա էլհա հարգանք…

Ճըղըցնէրէն՝ ճ^յո̈ւրը պակաս,

Կյըցըրնէրէս՝ ճ^յո̈ւլը պակաս,

Էն հիբ ա ինան, վէր մունք տը^էսնանք

Փըյըրնէրէս՝ կ^յո̈ւլը պակաս:

Կրկներգ

Կուրկո՛ւտ ըրա, վէր ճա̈շ անինք^յ,

Փո՛ւշի ըրա՝ լավա՛շ անինք^յ,

Ախրը մինչ հի՞բ բիդի մունք

Դա̈րդին ծէրքին ախ-վիշ անինք^յ:

Կրկներգ

Ըստի հա̈լբա̈թ էլ կը^էնալ չընք,

Շատ չընք մընալ^յ դօնգի սյա̈մա̈,

Հա̈լբա̈թ մին օր մը^էզ մըհար էլ

Մին տը²էղա լո̈ւս կըլո̈ւսանա:

Կրկներգ

ԽՆՈՑՈՒ ԵՐԳԸ(ԽԸՆԷՑՈՒՆ ՅԷՐՔԸ)

Մատաղ ինի ծը^էզ աքան,

Յէկէք^յ ք^յօ̈մագ^յ ըրը^էցէք^յ,

Չաթուն կախ տանք ուճօրքան,

Կօրծի քըցինք^յ խընը^էցէն:

Կրկներգ. Խընը^էցէ, հըրը^էցէ,

_ Յէղավ պարտքըս տըվը^էցէ,_

Թանավ տօնըս պըհը^էցէ:

Կ^յարունք ինի, թօռը կ^յա՝

Կօվըս յօնջա ըրածէ,

Կօրծը լիգ^յը տօնը կ^յա՝

Թացան պիրի չօ̈ր հացէն:

Կրկներգ ․․․

Մէր ապրուստը մին կօվ ա,

Մին էլ տը^էսէր՝ կ^յուղացէն,

Ըրտասունքը մին ծօվ ա,

Դէ հո՞ւնց ապրէ շինացէն:

Կրկներգ

Մատաղ ինի ծը^էզ աքան,

Դէ՛ հա, պըրծէք^յ, թօռ կըկ^յա,

Մարթ^յ ա յէկալ քըղաքան,

Ասըմ ա՝ լ^յավ օր կըկ^յա:

Կրկներգ

Խոսքը՝ Գուրգեն Գաբրիելյանի

ՏԸՄԲԸԼԱՉԻ ԽԱՉԱՆ

Խաչան

— Հէ՜յ, հէ՜յ, հէ՜յ Հուռում,

Խըլղէտ փէշկը պէ՛ց ըրա,

Էս ա կ^յամ ա Խաչանը,

Ծա՛փ տօ, պա՛ր յէք, ք^յէ՛փ ըրա,

Կրկներգ․

— **_Դը՜ռ հա, դը՜ռ հա, տըմբըլա՛,

Խաչանէն ք^յէփը պէցո̈ւր ա_**:

Հուռում

— Ջա՜ն, ջա՜ն, ա՛յ Խաչան,

Վէր սօ̈՞րփա̈ յա, վէր խաչա՞,

Էս սըհաթէս փա̈րշ կանիմ

Վը^էնէտ տակէն խալիչա:

Կրկներգ․

Խաչան

— Համ լ^յա̈վ կ^յինի, լ^յա̈վ փըլավ,

Բօլ կը^էրալ ըմ, բօլ խըմալ,

Ջուբըս լիգ^յը շաբաշ ա,

Տօն ըմ պէրալ ք^յէզ մըհար:

Կրկներգ․

Հուռում

—Չէ՛, չէ՛, ա՛յ Խաչան,

Հըրսանէք^յը մահնա յա,

Թա̈զա հարթնանը պաչալ ըս,

Էտ շաբաշըտ շահնա յա:

Կրկներգ․

Խաչան

—Կարքէն պահէ՛ ք^յէզ, Հուռում,

Հի՞նչ ըս յարաս քըրքըրում,

Վէր Խաչանը կըզնըվից,

Հա՛մ կըրակ ա, հա՛մ զուլում:

Կրկներգ․

Հուռում

— Մէր բուստանըմը թա̈նա̈գ^յ ա,

Դըրբըզումը փա̈լա̈նգ^յ ա,

Կըզնըվումէ՛լ, ա՛յ Խաչան,

Հինչ ասըմ ըմ, հա̈նա̈գ^յա:

Խաչան

—Մատաղ ինիմ հինա̈գ^յիտ,

Էտ քու տընգած թինա̈գ^յիտ,

Հի՞նչ ըս մըհակավ անըմ

Տըռանը կապած փիլա̈նգ^յին:

Հուռում

— Սէրը սըրտէտ լէն կը^էնա,

Հըրսնքնէրըմը ք^յէ՛փ ըրա,

Իմը տուվ ըս, ա՛յ Խաչան,

Վը^էնն ըմ իլա̈լ քու պաչան:

Միասին

Սէրավ ինինք^յ, լ^յա̈վ ինինք^յ,

Կըտօց կըտցու հավ ինինք^յ,

Հիշքան ապրինք^յ ըշխարքում,

Միշտ սէրավ ու լ^յա̈վ ինինք^յ:

Դը՜ռ հա, դը՜ռ հա, տըմբըլա՛, Խաչանէն ք^յէփը պէցո̈ւր ա:

Խոսքը՝ Վազգեն Օվյանի

Երաժշտությունը՝ Կիմ Առաքելյանի

ՂԱՐԱԲԱՂՅԱՆ ԽԱՂԵՐ

Ըստը^էղըս յէր հա̈նդէր ա, արա հօ՜,

Լօխ ըրծաթէ բա̈նդէր ա, արա հօ՜,

Տէնակ պէրէք^յ՝ սը^էրտ ճըղինք^յ,

Բօղում-բօղում դա̈րդէր ա, արա հօ՜, հօ՜:

Գ^յառ վը^էրցակը բաղըմը, արա հօ՜,

Ճօխտ վը^էննէրը շաղըմը, արա հօ՜,

Յէս մին դա̈ստա գ^յուլ բիդի

Իմ յարէն փըփաղումը, արա հօ՜, հօ՜:

Սիրած յարս Քալին ա, արա հօ՜,

Հըրսնաշօ̈րըս ծէլին ա, արա հօ՜,

Հու գ^յո̈ւդո̈ւմ չի, թօղ գ^յիդա

Հըրսանէք^յըս կալին ա, արա հօ՜, հո՜:

Ծը^էրքըս ցավից մուղանան, արա հօ՜,

Աշկըս՝ աղու սուղանան, արա հօ՜,

Հու հո̈ւր օզի անէսկ տա,

Ասէ՝ յարըտ կ^յուղանան, արա հօ՜, հօ՜:

Ա՛ ժըղօվուրթ, շէն կը^էնաք, արա հօ՜,

Սըրտըրնէտ միշտ լէն կը^էնաք, արա հօ՜,

Յարըս յէկալ ա կօշտըս,

Հի՞նչ կընի, վէր տէն կը^էնաք, արա հօ՜, հօ՜:

Վը^էննըս ընգավ մօշավը, արա հօ՜,

Մըռըմօշէն փօշավը, արա հօ՜,

Ծէռքըս հի՞բ ա անց կըննաան

Յարէս շիմշա̈տ տօ̈շավը, արա հօ՜, հօ՜:

Փունջը՝ Գուրգեն Գաբրիելյանի

ՆԱԽՇՈՒՆ ԲԱՋԻ

Ինձ ասում ըն՝ Նախշուն բաջի,

Ղարաբաղա Նախշո՛ւն բաջի,

Ինձ ասում ըն՝ Նախշուն բաջի,

Ղարաբաղա Նախշո՛ւն բաջի:

Յէս ք^յինացի տավարածի,

Տավարըս կօրավ, ես մընացի….

Ինձ ասում ըն՝ յէր կաց պա՛ր յէք,

Բօյիդ մատա՜ղ, յէր կաց պա՛ր յէք,

Ախր պար կ^յալ գ^յո̈ւդո̈ւմ չում,

Կարում չում, օզում չում:

Վընաս չօնէ` կսըվէրիմ

Համօթ պէն չի` կսըվէրիմ,

Տընգըլը-գըդը, կըսըվէրիմ,

Տընգըլը-գըդը, կըսըվէրիմ:

—Տէփը թակէ, զուռնան փիչի, թա̈ռը ածէ,

Յէր ում կը^էնում պար կ^յամ…

— Հի՞նչ պըտահից:

—Սիրում չում էտ հավան:

—Պա վէ՞ր հավա յըս սիրում:

—Ուզո̈ւնդա̈՛րա…

—Չէ՜, չէ՜, չէ՜… տա իմ հավաս չի:

—Թարաք^յամա…

—Չէ՜, չէ՜, չէ՜… տա էլ չի իմ հավաս…

Իմ հավաս ա Տասնըչօրս.

—Մին, էրկու, իրէք, չօրս,

Իմ հավան ա Տասնըչօրս.

Մին, էրկու, իրէք, չօրս,

Յէս պար կըկ^յամ Տասնըչօրս:

Օրիշ հավա օզում չում,

Իմ հավան ա Տասնըչօրս…

Տըղէրք, մին յէկէք^յ տը^էսնանք՝

Էս հուվ ա կ^յամ կըլխըպէց։

—Ա̈դա՛, էն հո՞ւվա կ^յամ կըլխըպէց:

—Ա̈դա՛, էն Հայկանուշին թօռնը՞ն ա:

—Չէ՛, Նախշո՛ւն, չէ՛:

—Ա̈դա՛, էն Վարթանուշին թօռնը՞ն ա…

-Ա՜, չէ՛, է՜, չէ՛:

—Իշխանէն կընէգ^յ Զո̈ւմբրո՞̈ւտըն ա…

-Չէ՛, է՜, Նախշո՛ւն, չէ՛:

—Վը՜յ, ախճի՛… տու մէր ասէլ մէր Սաքօյէն հարէվանէն ախպօր կընկա պիլըկընգա քըվօրը թօռնանը պարիկամէն ըստըղան քոչած թօռնըն ա…

-Պա՜հ…

Ժողովրդական երգեր

Արցախի ժողովրդական երգերը ժողովրդի առօրյայի, ապրումների, հույզերի, հիշողությունների ու մտահոգությունների արտահայտությունն են։

Այս երգերում միահյուսվում են սերը, կարոտը, ուրախությունն ու ցավը՝ ստեղծելով անկեղծ ու անմիջական պատկերներ ու պատմություններ գյուղական կյանքի և մարդկային հարաբերությունների մասին։

Դրանք իրական պատմությունների երաժշտական ստեղծագործություններ են, որոնք փոխանցվում են սերնդեսերունդ՝ պահպանելով ազգային ինքնությունը։

Այս էջը կբացի մի տարածք, որտեղ խոսքը երգով է հնչում՝ սիրով լի հնչյուններով, հիշողություններով ու ապրող ավանդույթով, իսկ երգի մեջ ժողովրդի հոգին է բաբախում։